Study Guides (247,997)
Canada (121,215)
adms1000 (12)
all (11)

Etyka w administracji publicznej - skrypt z całej książki (1).docx

24 Pages
561 Views
Unlock Document

Department
administration
Course
adms1000
Professor
All Professors
Semester
Winter

Description
ETYKAWADMINISTRACJI PUBLICZNEJ ROZDZIAŁ I: PODSTAWOWE WIADOMOŚCI O JĘZYKU ETYKI 1. Zdania i fakty Zdania (w sensie logicznym) są to wypowiedzi opisowe, stwierdzające istnienie bądź nieistnienie jakiegoś faktu. Zdania mogą być prawdzie bądź fałszywie oraz mogą odnosić się do faktów zwykłych, a także do zjawisk nieco odmiennej natury. Fakty: a) zwykłe - takie, które stanowią element rzeczywistości istniejącej niezależnie od człowieka i jego świadomości. b) konwencjonalne – są to pewne fakty zwykłe, które uważane są za „coś więcej” niż tylko określone zjawiska fizyczne bądź przedmioty. Istnienie takich faktów wiąże się z posługiwaniem się przyjętymi regułami. Reguły te mogą mieć charakter nieformalny lub sformalizowany. Istnienie tych faktów zależne jest od świadomości 2. Oceny i normy Oceny – spełniają funkcję ekspresyjną, tzn. wyrażają aprobatę bądź dezaprobatę oceniającego wobec stanu rzeczy, osoby, uczynku itp., do którego się odnosi. a) zasadnicze – stanowią wyraz aprobaty bądź dezaprobaty dla danego czynu, zachowania lub osoby ze względu na nie same i ich przymioty, a nie ze względu na cel, do jakiego miałyby stanowić środek b) instrumentalne – przedmiot podlega ocenie jako środek do osiągnięcia takiego bądź też innego założonego celu Dyrektywy – wskazują pewne wzorce postępowania zmierzające do wywarcia wpływu na zachowanie się ich adresatów a) normy – stanowią rodzaj wypowiedzi dyrektywalnych o charakterze stanowczym, wskazujących na to, jak w danych okolicznościach adresata powinien się zachować. - hipotetyczne – dyrektywy celowościowe, techniczne lub instrumentalne wskazują w jaki sposób należy się zachować aby osiągnąć określony cel - kategoryczne – deontologiczne wskazują bezwarunkowo powinny sposób zachowania, nakazując określone zachowanie lub zakazując go, niezależnie od celów lub dążeń ich adresatów. Obowiązywanie norm: - ujęcie aksjologiczne – treść jest aprobowana przez członków danej społeczności - ujęcie tetyczne – uznanie normy za obowiązującą ze względu na jej pochodzenie od uznanego autorytetu, któremu przypisuje się kompetencje do stanowienia norm - ujęcie behawioralne – norma traktowana jako racja własnego postępowania, dlatego że jest ona właśnie tak traktowana przez innych Za przedmiot wypowiedzi typu oceny i normy uważa się moralność, a więc jest to zbiór ocen i norm dotyczących tego jakie czyny są dobre, a jakie złe. 3. Wypowiedzi performatywne i teoria aktów mowy Po raz pierwszy wypowiedzi te wdrożył J.L. Austin. Podzielił je na takie, które opisują istniejące niezależne od nich fakty oraz wypowiedzi, które nie mają zdawać sprawy z istniejącego niezależnie faktu, ale same stanowią jego dokonanie. Wypowiedzi te nie mają odzwierciedlać rzeczywistości, ale zmieniać ją i kształtować. Austin zrewidował tę teorię, przekształcając teorię performatywów w ogólniejszą teorię mowy. Doszedł bowiem do wniosku, ze w istocie każda wypowiedź stanowi określony akt mowy będący zarówno wypowiedzeniem określonych słów, jak i dokonaniem pewnej czynności. W każdym akcie mowy wyróżnia się aspekt: - lokacyjny – wypowiedzenie określonych słów odnoszących się do pewnych desygnatów - illokucyjny – dokonanie za pomocą słów określonej czynności , stwierdzenia czegoś - perlokucyjny – doprowadzenie tą wypowiedzią do określonych skutków Wypowiedzi performatywne nie podlegają kwalifikacji w kategorii prawdy lub fałszu, można jedynie stwierdzić, ze są udane lub nie udane. ROZDZIAŁ II: MORALNOŚĆ I ETYKA 1. Uwagi wstępne Etyka – dział filozofii, którego przedmiotem jest moralność. Do zakresu etyki należą więc sądy, przekonania i poglądy formułowane na tematy moralne. a) etyka opisowa – zrozumienie i opis istniejących w danym środowisku przekonań moralnych takich, jakimi one rzeczywiście są (jakie zachowania uważane są w określonym miejscu i czasie za dobre, a jakie za złe?) b) etyka normatywna – formułowane są sądy lub ich usystematyzowane zbiory dotyczące tego, jak należy postępować, jakie czyny zasługują na pochwałę, jakie na dezaprobatę oraz jakie normy moralne należy uznać za zasadne i obowiązujące (jakie postępowanie jest dobre?) Moralność – uznawane w jakiejś grupie lub społeczeństwie bądź też przez poszczególne osoby oceny i normy odwołujące się do kategorii „dobra” i „zła”, zachowań zasługujących na aprobatę i pochwałę oraz wyłączonych i godnych potępienia. „Złota reguła” – postępuj wobec innych tak, jak chciałbyś aby inni postępowali wobec Ciebie. 2. Obiektywizm i kognitywizm METAETYKA – jest refleksją nad statutem etyki, charakterem i znaczeniem formułowanych w jej ramach przekonań i sądów. Do jej dziedziny należą rozważania dotyczące tego, czy istnieją wartości, oceny i normy moralne, jaka jest ich relacja do rzeczywistości, czy i w jaki sposób podlegać mogą weryfikacji (czy istnieje dobro? I jak jest rozpoznawalne?) OBIEKTYWIZM (realizm) – jest to przekonanie, że dobro i zło stanowi realnie istniejące wartości, rzecz sprowadza się zaś do tego, w jaki sposób należy postępować, aby te realnie istniejące dobro czynić i unikać zła. Dobro, sprawiedliwość, godność istnieją realnie bez względu na to, co na ich temat sądzą inni ludzie, bądź też w jaki sposób je pojmują. Klasycznym źródłem obiektywizmu było przekonanie religijne, a więc to, że dobre jest to, co pochodzi od Boga, co stanowi Jego wolę i co Jemu się podoba. Podobną rolę spełnia tradycja, odwieczne zwyczaje i kanony postępowania uważane za niepodważalne. Teorie realnego dobra: a) dobro odkryte w naturze człowieka lub świata - dobrem jest postępowanie zgodnie z naturą, a złem ignorowanie lub przeciwstawianie się prawom natury b) dobro mające charakter religijny – prawa natury zostały wyryte w sercu człowieka przez Boga c) dobro jako prawidłowości i wskazania obowiązujące człowieka w jego postępowaniu Hugo Grocjusz – podstawowe prawa natury obowiązywałyby, nawet nie wierząc w Boga Utylitaryści – ludzie dążą do osiągnięcia przyjemności, a unikają tego, co nieprzyjemne Arystoteles – dążenie do pewnych celów, z których najważniejszym jest osiągnięcie szczęście Platon – dobro, sprawiedliwość są to wartości prawdziwe, jako wieczne i niezmienne idee KOGNITYWIZM – przekonanie, o tym że obiektywnie istniejące dobro jest dla człowieka poznawalne - NATURALIZM – poznanie pewnych, możliwych do opisowego stwierdzenia, naturalnych cech czynów lub faktów - INTUICJONIZM ETYCZNY – wartość moralna określonych faktów bądź zachowań dostępna jest człowiekowi dzięki posiadaniu przez niego intuicji, pozwalającej na odróżnienie dobra od zła. 3. Subiektywizm i nonkognitywizm David Hume „Traktat o zasadach moralności” – nie możność wyprowadzenia wniosków o charakterze moralnym wyłącznie z przesłanek o charakterze pozamoralnym, zwłaszcza sprowadzających się jedynie do empirycznego opisu naturalnych cech danego faktu. Błąd naturalistyczny, co oznacza wyprowadzenie wniosków o charakterze powinnościowym z przesłanek opisowych. Określenie to pochodzi od G. E. Moore`a. Dobro nie może być utożsamiane z inną cechą. L. Petrażycki – dobro, sprawiedliwość, piękno to jedynie przejawy tzw. fantazji emocjonalnej. SUBIEKTYWIZM – kategoria „subiektywnego dobra” opiera się na odwróceniu rzeczywistej relacji – nie jest tak, że określone fakty oceniamy pozytywnie dlatego, że są realnie dobre, ale wydają nam się realnie dobre, bo sami oceniamy je pozytywnie. - EMOTYWZIM – A.J. Ayer – wypowiedzi oceniające nie są niczym więcej pomad wyrażenie indywidualnie przeżywanej emocji aprobaty bądź dezaprobaty. 4. Racjonalność sądów etycznych RELATYWIZM ETYCZNY a) aksjologiczny – przekonanie, że pewne wartości społeczne są zmienne w zależności do jakiej grupy się odnosimy; w pewnej społeczności pewne zachowania są naganne, a w innej nie b) kulturowy – w różnych kulturach przyjmowane są różne wartości c) sytuacyjny – mówi o tym jaka wartość ma być zrealizowana, nie da się określić z góry, decyduje o nich sytuacja Filozofia egzystencjonalizmu – nieuchronność dokonywania przez człowieka wyborów moralnych bez jakiegokolwiek zewnętrznego oparcia. Jednym z jej najwybitniejszych przedstawicieli był J.P. Sartre Spory etyczne – spory najzupełniej pozorne, oparte w istocie na mylnym przekonaniu adwersarzy co do tego, w jakiej wzajemnej relacji pozostają ich poglądy; Teoria błędu - oparte na niezrozumieniu, ze w istocie ich uczestnicy nie prezentują jakichkolwiek sądów, które byłyby ze sobą niezgodne, uczestnicy pozostają w powszechnie panującym błędzie, co do natury sporów Dyskurs etyczny - dopatrywanie się w sądach etycznych zdań stwierdzających jedynie fakt przeżywania przez oceniającego określonej emocji Sąd etyczny – charakteryzuje się pewnego rodzaju „roszczeniem” do obiektywnej słuszności, mając stanowić ocenę dokonywaną w sposób „bezstronny”, tzn. niezależnie od upodobań lub interesów określonych podmiotów. Z tego względu oczekuje się podania odpowiednich racji, na jakich się opierają. Kryterium racjonalności sądów etycznych – sądy etyczne podlegają takim samym kryteriom racjonalności, jakie znajdują zastosowanie wobec wszelkiego rodzaju przekonań Kryterium uniwersalizowalności sądów etycznych – każdy racjonalny sąd etyczny musi odwoływać się nie tylko do prawdziwych założeń faktycznych, ale także do odpowiednich racji etycznych – w postaci oceny moralnej, zuniwersalizowanej normy lub oceny moralnej, stanowiącej jego podstawę. Uzasadnienie sądów etycznych (SE) – można na ogół przedstawić w postaci pewnej formy, tzw. sylogizmu praktycznego, w którym wniosek uzasadniany jest za pomocą ogólnej normy lub oceny (racji etycznej RE), oraz przesłanek faktycznych (PF). Możliwość uznania sądu etycznego za racjonalnie uzasadniony uzależniona jest od tego, na jakich przesłankach został on oparty. Sądu etycznego nie można dowieść, ale w różnych przypadkach można go odrzucić. Prawda moralna – możliwość ostatecznego ugruntowania rozumowań moralnych w takim, czy innym świecie „obiektywnie” istniejących wartości i obowiązujących norm. ROZDZIAŁ III: GŁÓWNE KIERUNKI ETYKI NORMATYWNEJ 1. Uwagi wstępne Teoria etyczna – rozmaitość koncepcji etyki normatywnej Nurty etyczne: a) deontologiczne – opierają się na traktowaniu moralności jako zbioru norm zawierających wiążące człowieka w każdej sytuacji nakazy i zakazy. Jest to zgodność z bezwzględnie obowiązującymi normami moralnymi. b) konsekwencjalistyczne (teologiczne) – upatrują moralnej wartości czynu w tym, czy doprowadza on do dobrych, czy do złych konsekwencji. Najistotniejsze są skutki jakie powoduje wybrany przez człowieka sposób działania, a nie ich zgodność z takim, czy innym zbiorem ogólnych reguł. c) cnót – wzorowana na antyku koncepcji etyki jako poszukiwania odpowiedzi na pytane, w jaki sposób człowiek może wieść dobre, spełnione życie. Na każdą sytuację moralną składa się nie tylko czyn, jego konsekwencje, ale także dokonujący go podmiot i jego cechy, w wyniku których postanowił zachować taki, a nie inny sposób. 2. Etyka deontologiczna (obowiązków) Etyka deontologiczna – filozofia moralna Immanuela Kanta Etyka ta odnosi się do tego,, czy ewentualny czyn nie stanowiłby złamania norm moralnych, do których przestrzegania człowiek jest bezwzględnie zobowiązany. W centrum uwagi jest tu czyn i jego relacja do norm i zasad moralnych oraz gotowość uznania tych ostatnich za wiążące ograniczenia dowolności swoich wyborów i sposobu realizacji własnych interesów. Teoria moralności Immanuela Kanta – jest ona zakorzeniona w zdolności człowieka, kierującego się uznanymi przez siebie racjami postępowania, do wolności wyboru postępowania niezależnie od instynktownych pragnień, popędów i chęci ich zaspokajania. a) imperatywy hipotetyczne – wskazują, jak postępować, aby osiągnąć postawione sobie konkretne cele. Wybór tych konkretnych celów nie jest konieczny, ale podlega wolnej woli człowieka. b) imperatywy kategoryczne – wiążą niezależnie od tego, czy dąży się akurat do takich czy innych celów. Rozumowe pojęcie prawa – prawo ma stanowić ogół warunków, pod którymi wolna wola jednej osoby może zostać pogodzona z wolną wolą innych, zgodnie z powszechnym prawem wolności. 3. Etyka konsekwencji (teleologiczna) Etyka teleologiczna – filozofia utylitaryzmu W etyce tej rozstrzygające znaczenie mają konsekwencje czynu (zamierzone lub spowodowane). Jest to przekonanie, ze każdy człowiek odpowiada przede wszystkim za skutki swoich czynów i one właśnie rozstrzygają o moralnej ocenie jego postępowania i dokonywanych przez niego wyborów. Zasada użyteczności - J. Bentham – zasada, która aprobuje lub gani wszelką działalność, zależnie o tego czy wykazuje ona tendencję do powiększania, czy zmniejszania szczęścia obchodzącej nas strony. Zasada największego szczęścia – zasada, głosząca, że czyny są dobre, jeżeli przyczyniają się do szczęścia, a złe, jeżeli przyczyniają się do czegoś przeciwnego. Czyn moralny – zachowanie, które przyczynia się do największego, możliwego szczęścia największej licz by osób. Wady zasady użyteczności: a) niepraktyczność: - mierzenie ilości przyjemności i porównywanie ze sobą jej rozmaitych rodzajów wydaje się być niemożliwe - przewidzenie wszelkich konsekwencji danego czynu na ogół nie jest możliwe - zupełnie nie możliwe jest też dokonywanie „rachunku” konsekwencji przy podejmowaniu każdej decyzji Utylitaryzm czynów – postuluje, aby rachunek korzystnych i niekorzystnych konsekwencji dokonywany był względem każdego indywidualnego czynu Utylitaryzm reguł – postuluje, aby ocenie tej podlegały nie tylko pojedyncze czyny, ile reguły, według których mamy postępować. 4. Płaszczyzny myślenia moralnego R. Hare`a – koncepcja poziomów myślenia moralnego – która ma na celu pogodzenie sporu pomiędzy deontologicznym, a teleologicznym ujęciem etyki. Zdaniem R. Hare`a należy odróżnić intuicyjną i krytyczną płaszczyznę myślenia moralnego. a) płaszczyzna intuicyjna - jest poziomem naszych odruchowych reakcji moralnych, naszej skłonności do postrzegania określonych zachowań jasko dobrych lub złych, aprobowania lub ganienia różnego rodzaju sposobów postępowania. Teoria cienkiej warstwy kulturowej – moralność człowieka stanowi jedynie swego rodzaju wierzchnią warstwę przekonań, zasad, nawyków, będących wytworem kultury i mających powściągnąć amoralną dzikość ludzkiej natury odziedziczoną po naszych zwierzęcych przodkach. b) płaszczyzna krytyczna - przedmiotem jej są intuicje. Weryfikacji podlegają zarówno intuicyjne odruchy moralne jak i ewentualne uzasadniające je sądy i zasady moralne, ich treść, zasadność, trafność. 5. Koncepcja etyki cnót Cnota – pewne moralnie cenne predyspozycje lub wyrobione w sobie skłonności, umożliwiające osiągnięcie spokoju ducha i poczucia dobrze przeżytego, szczęśliwego życia. Platon – cnota oznacza harmonię pomiędzy rozumem, męstwem oraz panowaniem nad pożądliwością Arystoteles – dla człowieka najwyższe dobro stanowi szczęście. Zalety charakteru wg. Arystotelesa: a) dianoetyczne (intelektualne) – zdolność rozumienia, rozsądek b) etyczne – będące trwałymi dyspozycjami do zasługujących na pochwałę zachowań, takich jak szczodrość, odwaga Charakterystyczną cechą cnót wg. Arystotelesa jest to, że cnoty zanikają z powodu niedostatku i nadmiaru. Cnoty kształtują się w człowieku dzięki właściwemu zachowaniu. Dzielność etyczna – sposób życia, dzięki któremu człowiek wiedzie życie godne istoty rozumnej, tym samym osiągając właściwe człowiekowi szczęście, polegające na tym, aby dobrze żyć i dobrze się mieć. Dzielność etyczna może wymagać: a) cnót twardych – związane z ideą siły wewnętrznej, zdolności pokonywania słabości woli, wewnętrznej niezależności, uczciwości wobec samego siebie i innych, umiejętności oparcia się pokusom oraz odwagi b) cnót miękkich – związane z tego rodzaju emocjami i pobudkami, jak empatia, życzliwość współczucie, przyjaźń Jednym z najistotniejszych problemów etyki cnót musi być ustalenie relacji pomiędzy słusznością danego czynu, a cnotami jako pewnego rodzaju skłonnościami do takiego czy innego postrzegania sytuacji i dokonywania wyboru właściwego sposobu postępowania. W wersjach słabszych cnoty rozumiane są jako - trwałe dyspozycje do czynienia dobra. Posiadanie cnót stanowi zdolność odróżnienia i czynienia rzeczy słusznych. Etyka ta skupia się na podmiocie i jego cechach umożliwiających mu czynienie dobra. „Czysta etyka cnót” – zmierza do odwrócenia relacji pomiędzy praktykowaniem cnót, a moralną wartością czynów i definiowania tej ostatniej jako sposobu postępowania, które w danej sytuacji wybrałaby osoba o doskonałej dzielności etycznej. Sposób pojmowania wartości moralnej w tej radykalnej etyce cnót nazywany jest projektywizmem. Projektywizm – ujmuje wartość moralną czynu jako pewnego rodzaju projekcję artrologicznej charakterystyki motywów, dyspozycji i życia wewnętrznego osób, które ich dokonują. Interpretacja relacji cnót i szczęścia: a) rozumiane jako jedyny sposób osiągnięcia dobrego życia, dzięki któremu możliwe jest spełnienie i szczęście b) częściowo konstytutywny charakter cnót wobec szczęścia, co oznacza, że szczęśliwe życie polega na praktykowaniu cnót. ROZDZIAŁ IV: ETYKAZAWODOWA 1. Etyka zawodowa i jej przedmiot Etyka zawodowa a) pojęcie szersze - na ten termin składa się zarówno oznaczenie norm określających, w jaki sposób przedstawiciele danego zawodu powinni się zachowywać, jak i przekonań moralnych przedstawicieli danego zawodu, a także ocen etycznych i ich zachowań. b) pojęcie węższe – zespół norm wskazujących, jak z moralnego punktu widzenia powinni zachowywać się przedstawiciele określonego zawodu Moralność zawodowa – rzeczywiste postępowanie członków danej grupy zawodowej w sytuacjach moralnie relewatywnych oraz od prezentowanych przez daną grupę przekonań moralnych. Przedmiot etyki zawodowej: a) nurt związany z „higieną życia duchowego” – obejmuje dociekania nad tym, jak żyć szczęśliwie i unikać cierpień b) nurt związany z „higieną współżycia” – obejmuje rozważania nad tym, jak układać sobie stosunki z innymi ludźmi, aby unikać, łagodzić i rozwiązywać konflikty, jak postępować aby innym było z nami dobrze c) nurt perfekcjonistyczny (doskonałości osobistej) – odnosi się do zaleceń wskazujących, jak żyć godnie, cnotliwie, jak osiągnąć doskonałość. Wiąże się to z wykreowaniem wzorca osobowego. Zawartość etyk zawodowych pod względem przedmiotowym zawiera trzy rodzaje norm: - reguły dotyczące technicznych aspektów wykonywania zawodu - reguły ustalające relację grupy zawodowej do społeczeństwa - reguły wyznaczające stosunek profesjonalisty do odbiorcy jego usług oraz określające stosunki między przedstawicielami zawodu Etyka zawodowa jako deontologia zawodowa – postrzeganie jej jako zbiór obowiązków wiązanych z należytym, właściwym etycznie sposobem wykonywania określonego zawodu. Znajdujemy tu zarówno normy obowiązku jak i normy aspiracji. Różnice między moralnością obowiązku i moralnością aspiracji – Lon Fuller: a) moralność obowiązku – punkt wyjścia obejmuje najniższe osiągnięcia ludzkie. Moralność ta stanowi zbiór norm wyznaczających minimalny poziom wymagań. Ich spełnienie jest dostępne każdemu i stanowi obowiązek. Niepowodzenie pociąga za sobą odpowiedzialność, moralność jest oparta na pojęciu winy, kary. b) moralność aspiracji – punkt wyjścia obejmuje najwyższe osiągnięcia ludzkie. Moralność ta oparta jest na aspiracjach, dążeniu do ideału, życia godnego i doskonałego. Dążenie do ideału ma charakter heroiczny, moralność nie jest oparta na pojęciu winy, niepowodzenie nie pociąga za sobą odpowiedzialności i kary, nie oferuje człowiekowi norm. 2. Pojęcie zawodu, przesłanki tworzenia etyk zawodowych KATEGORIA ZAWODU - pozwala na wyodrębnienie jakieś grupy społecznej jako grupy zawodowej. Wyodrębnienie zawodu związane jest z faktem społecznego podziału pracy. ZAWÓD: Zawód to zadania spełnianie na skutek społecznego podziału pracy na rzecz innych osób: a) zadania te mają charakter specjalistyczny, b) ich wykonywanie wymaga formalnego wykształcenia i kwalifikacji, c) nabyte są przez wykształcenie i praktykę. d) wykonywane są nadto w sposób stały i w celach zarobkowych. PROFESJA – przez profesję rozumie się te zawody , których wykonywanie wymaga przygotowania długotrwałego, zazwyczaj połączonego z koniecznością odbycia studiów wyższych i stażu zawodowego, a nadto jest licencjonowane. Praca wykonywana jest w warunkach dużej autonomii, ma szczególną doniosłość społeczną. Charakterystyczną cechą jest tworzenie stowarzyszeń zawodowych oraz własnych kodeksów etycznych. Wraz z tworzeniem się nowych zawodów pojawiają się postulaty opracowania dla nich własnych zbiorów zasad etyki zawodowej. Wymaga się, aby zawód spełniał określone warunki, które stanowią uzasadnienie dla tworzenia jego etyki. Przyjmuje się, że własnej etyki wymagają zawody, w których dochodzi do powierzania profesjonaliście przez „klientów” jakiegoś dobra, a jednocześnie ze względu na wysoki stopień wyspecjalizowania wiedzy zawodowej oraz samodzielny sposób podejmowania decyzji., istnieją niewielkie możliwości kontroli pracy profesjonalisty poprzez zainteresowane osoby. 3. Problem odrębności etyki zawodowej Problem odrębności etyki zawodowej od etyki ogólnej. a) jedni twierdzą, że nie ma podstaw do wyodrębnienia osobnej etyki zawodowej. Etyka zawodowa to wycinek etyki ogólnej b) drudzy twierdzą, że są podstawy do wyodrębnienia osobnej etyki zawodowej. Każdy zawód wymaga przestrzegania innych norm etycznych. Rola zawodowa – to zestaw norm postępowania, wzorów zachowania, których przestrzegania oczekuje grupa społeczna od jednostki zajmującej określoną pozycję społeczną. Sprowadza się to do wyznaczenia komuś określonego, pożądanego zachowania , chodzi tutaj o zachowanie takie, jaki powinno ono być. 4. Problem kodyfikacji etyki zawodowej Sformalizowanie etyki zawodowej: a) zwolennicy sformalizowania etyki w formie pisanych zbiorów zakładają możliwość stworzenia niesprzecznego i zupełnego systemu reguł regulujących sferę moralną b) zwolennicy sytuacjonizmu zakładają model „etyki bez kodeksu”, gdy podejmowanie decyzji moralnych pozostawione jest odpowiedzialnemu, autonomicznemu podmiotowi ETYKABEZ KODEKSU: L. Kołakowski a) postawa nihilistyczna – gdy uznajemy, że nie jest możliwe podjęcie skutecznych działań mogących zmienić rzeczywistość, w której żyjemy i w konsekwencji zwalniamy się z odpowiedzialności za nasz świat b) postawa konserwatywna – broniąc się przed koniecznością dokonywania wyborów moralnych i ponoszenia odpowiedzialności, tworzy swój użytek stałe i hierarchicznie uporządkowanie systemy wartości KODEKS – przekonanie o powtarzalnym charakterze sytuacji moralnych i w konsekwencji o imitacyjnym charakterze podejmowanych rozstrzygnięć. Jest ucieczką od konieczności dokonywania wyborów i odróżniania dobra od zła. Jest to zbiór reguł, które dają się zastosować w dowolnej sytuacji moralnej i zawsze ją przesądzają jednoznacznie. Minusy sformalizowania: - prowadzi do znieczulenia moralnej świadomości - prowadzi do fanatyzmu - zwalnia z odpowiedzialności - jest wyrazem lęku przed podejmowaniem decyzji Plusy sformalizowania: - przedstawiciele mają do czynienia z jakimiś szczególnie doniosłymi wartościami - usuwa stan niepewności na rzecz przewidywalności zachowań zawodnych ustalając przy tym ich minimalny poziom - zasady etyki zawodowej mają regulować pewne sytuacje typowe i powtarzalne - nawyk postępowania - wskazane sposoby rozstrzygania określonych dylematów - pomaga na wstępie zapoznać się z wymaganiami dotyczącymi określonego zawodu Wymagania dotyczące kodeksów etyki zawodowej: - powinien normować, a nie koncentrować na opisie ideałów i wartości - zabezpieczać interes publiczny, a nie członków zawodu - regulować istotne dla danego zawodu problemy, a nie powielać normy moralności powszechnej ROZDZIAŁ V: INFRASTRUKTURAETYCZNAADMINISTRACJI PUBLICZNEJ 1. Kształtowanie postaw etycznych Poziom etyczny jednostek podlega kształtowaniu, że zachowań etycznych można się nauczyć, a cnota pozostaje w związku z wiedzą na temat tego, co dobre, a co powinne. Czynniki kształtowania postaw etycznych: a) zewnętrzne – o charakterze społecznym b) wewnętrzne – o charakterze indywidualnym, psychicznym - cechy emocjonalne i osobowościowe jednostki - temperament - doświadczenie życiowe Fazy rozwoju moralnego człowieka: • punkt wyjścia – stan zerowy nazywany stanem anomii • punk dojścia – stan docelowy jako stan uznania norm za swoje własne 2. Elementy infrastruktury etycznej Elementy edukacji moralnej: - dostarczenie wzorców - wspomaganie procesów decyzyjnych - wprowadzanie mechanizmów kontroli Infrastruktura etyczna – zespół czynników o charakterze moralnym i niematerialnym, motywujących do zachowań profesjonalnych i zgodnych z wysokimi standardami postępowania, określających standardy tego zachowania oraz wprowadzających regulacje ograniczające zachowania niepożądane Koncepcja infrastruktury: a) metoda zarządzania etycznego opartego na przestrzeganiu prawa b) metoda zarządzania etycznego opartego na zasadach moralnych Podział elementów infrastruktury ze względu na kryterium spełnianej funkcji: - elementy wspierania - elementy zarządzania - elementy kontroli 3. Dobór kadr - publiczne ogłoszenie naboru na wolne stanowiska - system rekrutacji i selekcji (wszyscy obywatele polscy korzystający z pełni praw publicznych mają dostęp do służby publicznej na jednakowych zasadach, ograniczenia wymagają kwalifikacji lub cech osobowych) - dobór odpowiednich kandydatów (z którym wiąże się kryterium nieskazitelności charakteru niekaralności, a oprócz wykształcenia i kwalifikacji ocenia się poziom moralności kandydata) • wprowadzenie do rozmów i testów kwalifikacyjnych elementów natury etycznej • system opinii i referencji - jawność informacji o kandydatach - obowiązek uzasadnienia określonego wyboru - ogłoszenie wyników o dokonanym wyborze 4. Kształcenie i doradztwo etyczne Zastosowanie szkoleń: - szkolenia podstawowe mające na celu uwrażliwienie urzędnika na kwestie etyczne - szkolenia specjalistyczne, które służą nabyciu umiejętności rozpoznawania problemów etycznych i zdobyciu wiedzy z zakresu technik ich rozwiązywania Doradztwo etyczne – możność powoływania doradców etycznych, do zadań których należeć miałoby służenie pomocą i radą pracownikom mającym problem natury etycznej. Na stanowisko takie powinien być powołany urzędnik cieszący się zaufaniem i poważaniem. Idea ta jednak „narodziła się i zmarła śmiercią naturalną”. 5. Źródła informacji o obowiązkach etycznych urzędników administracji publicznej Istotnym elementem świadomego kierowania postępowaniem jest wiedza o własnych powinnościach. Przede wszystkim źródłem wiedzy o wiążących urzędników regułach są przepisy prawa odnoszącego się do funkcjonowania administracji. Służą one wyznaczaniu standardów zachowania oraz kontroli. - Przepisy ustrojowe • wszystkie organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa (zasada legalności działania administracji) • powołanie korpusu urzędniczego ma na celu zapewnienie zawodowego, rzetelnego, bezstronnego i politycznie neutralnego wykonywania zadań państwa • część stanowisk urzędniczych obsadzana jest w drodze wyboru • urzędnicy zobowiązani są do przestrzegania Konstytucji i innych przepisów prawa, do ochrony interesu publicznego , racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi, terminowego wypełniania swoich obowiązków, dochowania tajemnicy, rozwijania wiedzy zawodowej, uprzejmości i życzliwości w kontaktach z obywatelami - Przepisy regulujące procedury administracyjne Charakter procedur administracyjnych: a) etyczny, ze względu na regulowanie kwestii dot. relacji między jednostką, a władzą b) materialno – prawny, przewidują że poza obowiązkiem przestrzegania określonych procedur prowadzenia postępowania urzędnicy zobowiązani są działać zgodnie z prawem, z zachowaniem bezstronności, rzetelności i lojalności wobec strony, a przy tym zachowaniu uprzejmości - Kodeksy etyczne Podział kodeksów ze względu na kryterium postanowień: a) etyczne – zbiór zasad i wartości wyznaczających podstawowe obowiązki zawodowe b) postępowania – związany z kodeksem etycznym zbiór procedur i zasad postępowania określających sposób realizacji zadań i obowiązków zawodowych, a także odpowiedzialność za ich naruszenia 6. Instrumenty kontroli i gwarancje realizacji zasad dobrej administracji Instrumenty kontroli mają na celu zapobiegać naruszeniom obowiązków, gwarantować ich realizację, monitorować ewentualne zagrożenia i sprzyjać ujawnieniu zachowań sprzecznych ze standardami. Kontrola ze względu na kryterium podmiotu: - wewnętrzna - dokonywana przez jednostkę znajdującą się w strukturze administracji. Kontrola ta jest wykonywana przez różnego rodzaju inspekcje o przedmiotowo wyznaczonym zakresie kompetencji (Inspekcja Handlowa, Sanitarna, Ochrony Środowiska): • resortowa – wykonywana w ramach danego resortu przez wyodrębnione komórko organizacyjne - zewnętrzna (kontrola prokuratorska): • państwowa – sprawowana przez sądy (sądy administracyjne i Trybunały oraz NIK, Rzecznika Praw Obywatelskich, Państwowa Inspekcja Pracy, Urząd Generalnego Inspektora Danych Osobowych) • nie państwowa – wynika z faktu funkcjonowania takich instrumentów jak: prawo składania wniosków, skarg i zażaleń oraz środków odwoławczych od decyzji Gwarancje realizacji zasad dobrej administracji: a) regulacje wprowadzające zakazy: - w stosunku do prymatu dobra publicznego, ochrony interesu państwa lub wspólnoty samorządowej - zakaz organizowania i uczestniczenia przez urzędników w akcjach protestacyjnych i strajkowych - przeciwdziałaniu stronniczości urzędników – ograniczenia w prowadzeniu działalności gospodarczej, podejmowanie dodatkowego zatrudnienia b) regulacje wprowadzające nakazy: - przejrzystość – obowiązek ujawniania stanu majątkowego - stworzenie mechanizmów pozwalających na reagowanie samych urzędników na przypadki nagannych praktyk i niewłaściwego zachowania 7. Odpowiedzialność - Odpowiedzialność cywilna Ma charakter odszkodowawczy w związku z czym obejmuje ona obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przez urzędnika administracji przy wykonywaniu powierzonych mu obowiązków. Może być rozważana na gruncie rozważań: a) Kodeksu pracy – stanowi podstawę odpowiedzialności materialnej urzędnika administracji publicznej względem pracodawcy za szkody wyrządzone na wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków pracowniczych. Jej podstawą jest wina pracownika. Ponosi on odpowiedzialność w granicach rzeczywistej straty i tylko na normalne następstwa działania lub zaniechania. Jej wysokość jest ograniczona do wysokości trzykrotnego wynagrodzenia pracownika z daty wyrządzenia szkody, a w przypadku winy umyślnej pracownik odpowiada za szkodę w pełnej wysokości. Jeżeli pracownik wyrządził szkodę osobie trzeciej to do jej naprawienia zobowiązany jest pracodawca. b) Kodeksu cywilnego – stanowi podstawę roszczeń osób trzecich, którym szkoda została wyrządzona przez urzędników administracji przy wykonywaniu ich obowiązków. Obowiązek naprawienia szkody zasadniczo ciąży na władzy publicznej, w której imieniu urzędnik działa. Nie jest to zatem odpowiedzialność funkcjonariuszy, lecz władzy publicznej. Funkcją tej odpowiedzialności nie jest represja wymierzona w Państwo lub jego funkcjonariuszy lecz zagwarantowanie, że szkody wyrządzone niezgodnym z prawem d
More Less

Related notes for adms1000

Log In


OR

Join OneClass

Access over 10 million pages of study
documents for 1.3 million courses.

Sign up

Join to view


OR

By registering, I agree to the Terms and Privacy Policies
Already have an account?
Just a few more details

So we can recommend you notes for your school.

Reset Password

Please enter below the email address you registered with and we will send you a link to reset your password.

Add your courses

Get notes from the top students in your class.


Submit